L'Italia è meno grande della              İtalya Türkiye'den daha az

Turchia.                                              büyüktür.

La sua macchina è meno veloce       Onun arabası seninkinden

della tua.                                                        daha az hızlıdır.

Bodrum è meno umida di İstanbul.    odrum İstanbul'dan daha az

                                                           nemlidir.

Lei è meno intelligente di te.                         O senden daha az akıllıdır

 

Aynı varlığın iki özelliği karşılaştırıldığında yine che bağlacı kullanılır:

Tu sei meno studioso che                   Sen akıllı olmana nazaran

intelligente.                                        daha az çalışkansındır.

 

c. comparativo di uguaglianza - eşitlik karşılaştırması

Karşılaştırma derecesinin eşitlik hali tanto noktanoktanokta quanto ya da cosí noktanoktanokta come sözcükleri ile ifade edilir. Karşılaştırma iki varlık arasında veya bir varlığın iki niteliği arasında olabilir. Tanto ve cosí her zaman yazılmak zorunda değildir.

 

Oggi non è cosí freddo come             Bugün dünkü gibi soğuk

ieri.                                                     değil.

Il cotone è tanto bianco quanto         Pamuk kar kadar beyazdır.

la neve.

Tu sei tanto buono quanto bello.       Sen güzel olduğun kadar

                                                           iyisindir.

La mia macchina è veloce come la   Benim arabam seninki kadar

tua.                                                                 hızlıdır.

Lei è brava quanto bello.                               O güzel olduğu kadar

                                                           başarılıdır.

 

d. grado superlativo - üstünlük derecesi

Bu derecenin de kendi içinde iki ayrı şekli vardır:

 

a. superlativo assoluto - mutlak üstünlük hali

Başka varlıklarla karşılaştırmaksızın, sözü edilen niteliğin en yüksek derecesini ifade eder. Sıfatın köküne -issimo eki getirilerek yapılır. Türkçedeki en yakın karşılığı "çok"tur.

alto  (yüksek)                                      altissimo   (çok yüksek)

dolce (tatlı)                                          dolcissimo  (çok tatlı)

bella (güzel)                                        bellissima  (çok güzel)

buono (iyi)                                           buonissimo  (çok iyi)

calmo (sakin)                                      calmissimo  (çok sakin)

Lei è bellissima.                                             O çok güzeldir.

Il mare è calmissimo.                         Deniz çok sakindir.

 

Sonu -co ve -go ile biten sıfatlar kalın seslerini korurlar:

lungo   (uzun)                                      lunghissimo(çok uzun)

ricco    (zengin)                                    ricchissimo (çok zengin)

poco    (az)                                          pochissimo (çok az)

 

Superlativo assoluto derecesi düzensiz bazı sıfatlar vardır:

 

acre     (ekşi)                                      acerrimo (çok ekşi)

misero  (mutsuz)                                 miserrimo (çok mutsuz)

celebre (ünlü)                                      celeberrimo(çok ünlü)

benefico  (yararlı)                                beneficentissimo (çok yararlı)

aspro       (sert)                                    asperrimo (çok sert)

salubre    (sağlıklı)                               saluberrimo(çok sağlıklı)

 

b. superlativo relativo - göreceli üstünlük hali

Superlativo relativo başka varlıklara oranla bir niteliğin en yüksek veya en aşağı de­recesini gösterir.

Roberta è bellissima.                         Roberta çok güzeldir.

Bu cümlede Roberta'nın güzelliğinin niteliği en yüksek derecesindedir fakat kimsey­le karşılaştırılmamaktadır.

Roberta è la più bella della                           Roberta sınıfın en güzel kızıdır.

classe.                                               

Bu cümlede ise Roberta sınıftaki diğer kızlarla karşılaştırılmıştır.

 

Superlativo relativo belirtili tanımlık ve più (superlativo relativo di maggioranza - büyüklük hali) veya meno (superlativo relativo di minoranza-küçüklük hali) zarfları ve di, tra ve fra edatları ile yapılır.

Giorgio è il più intelligente               Giorgio sınıfın en akıllısıdır.

della classe.                                     

Maria è la meno bella tra gli              Maria diğerlerinin arasında en az güzelidir.

altri.                       

                                 

Ozan Doğulu è il più bravo                Ozan Doğulu onların arasında en başarılı

musicista fra loro.                               müzisyendir.                           

                                                         

Lui è la persona più paziente            O dünyanın en sabırlı insanıdır.

del mondo.           

                                 

La scimmia è la più intelligente         Maymun hayvanların en akıllısıdır.

degli animali.     

                                 

Il tempo cancella anche i più             Zaman en derin acıları bile siler.

forti dolori.                                       

 

Superlativo relativo derecesinde karşılaştırma bazen bir ilgi cümlesi niteliğinde olabilir. Böyle bir durumda fiil congiuntivo kipinde olmalıdır.

           

Questo è il più bel panorama che      Bu gördüğüm en güzel manzaradır.

io abbia visto.                       

           

Quello è il romanzo più                                 O okuduğum en ilginç romandır.

interessante che io abbia letto.         

 

kurala uymayan sıfat dereceleri

Bazı sıfatların karşılaştırma ve üstünlük dereceleri belir-tilen kurallara göre yapıl­maz. Bu dereceler için ayrı şekilleri vardır. Ancak bazen kurala uygun kulla­nıldıkları da olur.

 

buono                                                 iyi       

migliore veya più buono                                 daha iyi   

ottimo veya buonissimo                                  çok iyi

il migliore veya il più buono                           en iyi

cattivo                                                            kötü

peggiore veya più cattivo                               daha kötü

pessimo veya cattivissimo                   çok kötü

il peggiore veya il più cattivo                         en kötü

grande                                                           büyük

maggiore veya più grande                  daha büyük

massimo veya grandissimo                             çok büyük                       

il maggiore veya il più grande            en büyük

piccolo                                                           küçük

minore veya più piccolo                                 daha küçük

minimo veya piccolissmo                                çok küçük

il minore veya il più piccolo                           en küçük

 

Questo libro è ottimo.                         Bu kitap çok iyidir.

L'ipocrisia è il peggiore                     Yalancılık en kötü huydur.

difetto.

 

Bazı sıfatlar ise hiç bir şekilde derecelendirilemezler. Bu sıfatlardan bazılar şunlar­dır:

argenteo (gümüşten, gümüş renginde)

ferreo (demirden)

plumbeo (kurşuni, kurşun renginde)

vitreo (camdan yapılmış, cam gibi)

marmoreo (mermerden yapılmış, mermer gibi)

mortale (ölümlü, ölümcül)

circolare (yuvarlak)

quadrato (dörtgen, kare)

sferico (küresel, yuvarlak)

triangolare (üçgen, üçgen şeklinde)

rettangolare (dikdörtgen şeklinde)

autunnale (sonbahara ait, sonbaharla ilgili)

estivo (yaza ait, yazla ilgili)

primaverile (ilkbahara ait, ilkbaharla ilgili)

invernale (kışa ait, kışla ilgili)

settimanale (haftalık)

festivo (bayramlık, tatil gününe ait)

mensile (aylık)